山东地方志资料归档

山东地情档案

停运省级地情数据库的公开镜像与长期存档。 关于本站

第三节 语汇

档案浏览器

天文类
爷儿爷儿 yer55 yer21(太阳)
暖和 nang214 huo21
凉快 liang55 kuai21
月亮奶奶 yue51 liang21 nai214 nai21
星 xing214
扫帚星 sao51 zhu21 xing214 (彗星)
贼星 zei55 xing21(流星)
跑星 pao214 xing21
大毛椤 da21 mao55 leng21 (金星)
二毛椤 er21 mao55 leng21
云彩 yun55 cai21
云沫 yun55 me21 (带雨的黑云)
火烧云 huo53 shao214 yun53
鱼鳞云 yu53 lin53 yun53
虹 jiang21
风圈 feng21.quan(日月晕环)
黄风 huang55 feng21 (带沙黄色大风)
打刮拉 da53 gua214 la21 (响霹雳)
马淋浆子雨 ma214 lin21 jiang51.zi yu55 (暴雨)
地动 di214 dong21(地震)
起风了 qi55 feng21.lia (开始刮风)
旋风 xuan55 feng21
蒙星子雨 meng55 xing21.zi yu55 (雾状小雨)
滴布拉子 di55 bu21 la55.zi (米粒状小雪)
上冻 shang214 dong21 (开始冻结)
潲阴 sao51 yin21(天空多云)
下潲雨 xia21 sao51 yu21 沉雷chen51 lei55(声大而闷响的雷)
参儿门儿 senr21.menr (猎户星座)
地理类
地分儿 di53 fenr21 (指某个地点)
白汤子地 bai55 tang21.zi di21 (轻沙地)
黑地 hei214 di21 (黑色沃土地)
树行子 shu21 hang55.zi (树林)
园子 yuan55.zi (菜园)
土疙瘩子 tu214 ge51 da21.zi (大土堆)
淄泥 zi21 ni53 (水底黑色烂泥)
炭 tan21 (煤)
街 jiai214
夹伙道 ja214 huo55 dao21 (胡同)
家里 ja51 ni21 (家庭里)
房上 fang55 hang21
冢疙瘩子 zhong214 ge51 da21.zi (高大的土坟墓)
天井里 tian51 jing21.ni(院子里)
当天里 dang214 tian21.ni
屋大场子 wu21.da chang55.zi (屋内的地面)
背旮旯里 bei21 ge21lar55.ni
这哈儿 zhe51 her21 (这地方)
哪哈儿 na214 har21 (哪个地方)
这一弯儿里 zhe21 yi55 wanr21.ni (这附近)
家南 jia21 nan53 (居所以南)
家北 jia214 bei55
家东 jia51 dong214
家西 jia51 xi214
老家南 lao51 jia21 nan53 (正南很远的地方)
里头 li214 tou21(里边)
上头 shang51 tou21
后头 hou51 tou21
前头 qian55 tou21
时间节令类
年下 nian55 xia21 (过年时)
大年三十 da21 nian53 san21 shi53 (腊月三十)
大年初一 da21 nian53 chu51 yi214 (春节)
春头儿上 chun21 tour55 hang21 (春初)
打春 da51 chun214
春脖子 chun21 bo55.zi (春季)
芒种 mang55 zhuang21
十冬腊月 shi53 dong21 la51 yue21
二月二 er53 yue55 er21 (“龙抬头”日)
三月三 san21 yue21 san214
五月单五 wu214 yue21 dan214 wu55 (端阳节)
八月十五 ba21 yue21 shi55 wu21
腊八儿 la51 bar21
腊月二十三 la51 yue21 er53 shi21 san241(民间过“小年”)
大年下价 da21 nian55 xia21.jia (春节前后一两天内)
阴历 yin214 li21
阳历 yang51 li21
过年 guo21 nian53 (民间指庆春节)
过年 guo21.nian(明年)
头年 tou51 nian21 (去年)
前年 qian55 nian21
往年刻 wang214 nian55 ke21 (过去)
老时年里 lao214 si21 nian55 ni21 (指较远的过去)
召儿刻 zhao214 er51 ke21 (过去)
今们儿 jin21.menr (今天)
夜来 ye51 lai21 (昨天)
见天价 jian214 tian21.jia (每天)
成天 cheng53 tian214(天天)
半头晌午 ban21.tou shang214 wu21 (上午九时左右)
晌午歪 shang214 wu21 wai214 (刚过中午)
晌午 shang214 wu21 (中午)
一头晌午 yi21 tou51 shang214 wu21 (整个头午)
一过晌午 yi55 guo21 shang214 wu21 (整个过午)
哄上 hong51 hang21(晚间)
月黑头子天 yue51 hei21 tou55.zi tian214(漆黑的夜间)
半宿里 ban21 xu214 ni21 (夜半时分)
一擦黑儿 yi51 ca214 heir214 (刚入夜)
一扪儿 yi51 menr214 (一会儿)
早晨 zao214 qin21
黑巴前儿里 hei21ba qianr55 ni21 (傍晚)
干明儿 gan21 mier53 (到明天)
干等着刻 gan21 deng214.zhao ke21 (过一会儿)
一叽咕眼儿 yi51 ji214 gu21 yanr55 (一瞬间)
一转眼儿 yi21 zhuan51 yanr55
多昝 duo55 zan21 (什么时候)
一集 yi21 ji53(五天)
大今 da51 jin21(大月)
小今 xiao214 jin21 (小月)
人品称谓类
脑袋瓜子 nao214 dai21 gua21.zi (人头)
眼炸毛 yan214 za21 mao53 (睫毛)
耳朵 er214 dao21
嘴巴子 zui21 ba51.zi (下颏)
脖梗子 bo53 gong214.zi (颈部)
胳膀 de214 pang21 (臂)
光脊梁、 guang51 ji214niang21 (背部)
胳肢窝 ga214 za21 wo53 (腋窝)
脯脐 bu55 qi21 (肚脐)
胳拉拜 ge21 la55 bai21 (膝盖)
脚丫子 jiao55 ya21.zi (脚)
尿脬 sui21 pao21 (膀胱)
刚得了 gang51 dei55.lia (很愉快、很有趣)
刚孬了 gang51 nao21.lai(很坏、很差)
胡打牙 hu55 da21 ya53 (不正派不好)
戳弄 chue55 nong21 (教唆、挑拨)
加码 jia21.ma
寻思 xin55 si21
死孙 si214 sun21 (小气、吝啬)
护驹子 hu21 ju55.zi (袒护年幼子女)窝囊废 wo21 nang55 fei21 (软弱无能的人)
离把头 li51 ba21 tou53 (外行)
暮羊 mu21.yang (萎靡不振、动作迟缓、很少说话)
腻歪 ni21.wai(拖拉、缓慢、不痛快)
怵头 chu21 tou53 (生怕、畏难)
眼生 yan214 sheng21 (怕见生人)
嘀咕头 di55 gu21 tou53 背后拨弄是非的人)
疵毛 ci214 mao53 (不好、质量差)
癞歹 lai214 dai21 (穿着脏破或居处杂乱不整洁)
赖带毛 lai214 dai21 mao53 (不讲理并爱沾小便宜的人)
废头 fei21 tou53 (办事鲁莽而不合情理的人)
抠 kou53 (出言类刻、行为粗野)
腌儿藏 ya21 er55 zang21 (脾气怪僻不通情理)
老爷 lao214 ye21 (外祖父)
姥娘 lao214 niang21 (外祖母)
老爷爷 lao55 ye55 ye21 (曾祖父)
老奶奶 lao51 nai214 nai21(曾祖母)
老娘娘 lao55 niang55 niang21
娘娘 niang55 niang21 (祖母)
奶奶 nai214 nai21
娘 niang53(母亲)
奶 nai55
爹 die214 (父亲)
伯伯 bai21 bai21
伯 bai214
小伯伯 xiao55 bai21 bai21 (叔叔)
大爷 da21 ye53(称父亲之兄)
婶子 shen214.zi
大娘 da21 niang53 (称父亲之嫂)
皮叉妮子 pi214.ca, ni21.zi (称调皮泼辣的女孩儿)
娘们儿 niang55 menr21 (已婚妇女)
爷们儿 ye55 menr21 (已婚和中年以上的男子)
大老爷们儿 da21 lao55 ye55 menr21
她爷们儿 ta21 ye55 menr21 (她男人)
他家里 ta55 jia21.ni (他老婆)
公母俩 gong21 mu21 lia55 (夫妻二人)
两口子 liang51 kou214.zi
娘家 niang55 jia21 (媳妇的生母家)
媳妇儿 xi21 fenr21 (媳妇)
大舅子 da21 jiu51.zi (内兄之背称)
小舅子 xiao214 jiu51.zi (内弟背称)
舅 jiu21 (母亲的亲兄弟)
妗子 jin21.zi(舅母)
大姨子 da21 yi55.zi (妻姐之背称)
小姨子 xiao21 yi55.zi (妻妹之背称)
姨 yi53 (母亲的妹妹)
姨夫 yi55 fu21
里老的 li51 lao214 di21 (婆婆的背称)
外老的 wai21 lao214 di21 (公公的背称)
丈人 zhang51 ren21 (岳父之背称)
丈母娘 zhang51 mu21 niang53 (岳母之背称)
大伯哥 da51 bai21 ge214 (丈夫的哥哥的背称)
小叔子 xiao214 shu21.zi (丈夫之弟)
大姑子 da51 gu21.zi (丈夫之姐的背称)
小姑子 xiao214 gu21.zi (丈夫之妹的背称)
两搭孔 liang51 da55 kong21 (连襟)
两乔 liang214 qiao53
亲亲 qin21 qin21 (亲戚)
老妈儿妈儿 lao51 mar214 mar21 (对年迈妇女的背称)
农事植物类
耕地 jing214 di21
耙地 ba214 di21
耢地 lao214di21
耩地 jiang55 di21
开苗 kai214 miao53 (使庄稼株距理化的农事活动)
上粪 shang214 fen21 (施用土杂肥)
耪地 pang55 di21 (用锄为苗松土)
耠地 huo214 di21
薅草 hao214 cao55
钢场 gang21 chang53 (用碌碡将地面轧实以备收获庄稼用)
割麦子 ge21 mai51.zi
刨棒子 pao53 bang51.zi (用小镢刨下成熟的玉米棵)
拾棉花 shi53 niang55 hua21
换茬 huan21 ca53 〈cha53〉 轮作
倒茬 dao21 ca53 〈cha〉53 (收割成熟的庄稼)
轧场 ya21 chang53 (打轧场上谷物)
打棒子 da21 bang51.zi (用棍棒击下玉米缍上的籽粒)
喂头牯 wei21 tou55 gu21 (喂大牲畜)
扔圈 reng214 juan21 (把圈里的粪用锨扔出去)
套车 tao21 che214 (把牲口套进东辕)
装车 zhuang214 che214 (把需载物品放到车箱内)
卸车 xie21 che214 (把车上的东西弄下来)
撒粪 sa55 fen21 (把上杂肥匀撒在田地上)
上头水 shang21 tou55 shui21 (浇第一遍水)
打葽儿 da55 yaor21 (挽结捆庄稼的 绳)
栽树、zai214 shu21 (植树)
点豆子 dian55 dou51.zi (刨坑种豆子)
埯麻子 ?an214 ma55.zi (刨坑种蓖麻)
麦穗儿 mai214 suir21
麦头子 mai21 tou55.zi
棒穗子 bang21 sui51.zi(玉米穗)
棒 子 bang21 wo51.zi(玉米穗包皮)
麦余子 mai21 yu55.zi (小麦打轧后仍带壳的粒穗)
麦个子 mai21 ge51.zi (成捆的小麦)
 子 liu21.zi(榴似高梁、其粒白色,壳黑色)
秕巴升 bi214 ba21 sheng214
地瓜子 di51 gua21.zi(红薯)
地瓜 di21 gua214
红薯 hong53 shu55
长果 chang51 guo55 (花生)
豆子 dou21.zi (黄豆)
水萝卜 shui21 luo55 bei21 (白萝卜)
秦椒 qin51 jiao214 (辣椒)
蒜毫儿 suan21 haor51 (蒜台)
西瓜 xi21 gua21
洋柿子 yang53 si51.zi (西红柿)
树果子 shu21 guo214.zi(沙果)
脆枣子 cui51 zao21.zi
番枣子、po55 zao21.zi
小枣子 xiao214 zao21.zi
紫枣 zi214 zao21
酸枣子 suan51 zao21.zi
葡萄 pu55 tao21
番瓜 fan214 gua21
南瓜 nan55 gua21
荮瓜 zhou214 gua21
白糖灌 bai53 tang55 guan21 (一种白色的甜瓜)
婆婆丁 po55 po21 ding214 (蒲公英)
转颈葵 zhuan21 jing21 kui35(向日葵)
转转葵 zhuan21 zhuan21 kui
车辙子 che21 zhe55.zi(车前子)
花子菜 hua21 zi55 cai21 (金针菜)
花花子菜 hua51 hua21 zi55 cai
蘑菇 mo55 gou21
洋槐树 yang53 huai55 shu21 (刺槐)
家槐树 jia21 huai55 shu21 (国槐)
红荆条 hong53 jing21 tiao35(柽柳)
红林条 hong53 lin21 tiao53
动物类
畜牲 chu214 seng21 (泛指家畜)
牲口 seng21 kou21 (指大牲畜)
头牯 tou55 gu21
叫驴 jiao51 lü21 (公驴)
草驴 cao214 lü21 (母驴)
牤牛 mang21 niu21 (公牛)
犍子 jian21.zi
舐牛 si53 niu21 (母牛)
儿马蛋子 er55 ma21 dan21.zi (公马)
骒马 ke51 ma21 (母马)
交猪 jiao21 zhu21 (公猪)
牙狗 ya55 gou21 (公狗)
羯子 jie214.zi (阉割后的公羊)
扒牯 ba214 gou21 (公羊)
华儿华儿 huar55 huar21 (猫)
家华儿华儿 jia214 huar55 huar21 (家兔)
鸽鸨 ge55 bao21 (鸽子)
雀儿雀儿 qiaor214 qiaor21 (麻雀)
野鹊 ye214 qiao21 (喜鹊)
老呱 lao214 gua21 (乌鸦)
鹐打木子 qian21 da21 mu55.zi(啄木鸟)
夜猫子 ye51 mao21.zi(猫头鹰)
野咕咕 ye21 gu55 gu21 (班鸠)
檐百虎子 yan55 bai21 hu21.zi (蝙蝠)
拨螺牛儿 bo55 luo21 niur53 (蜗牛)
蛾 wo53 (蝴蝶)
蚂蚱 ma51 za21 (蝗虫)
蚂椤 ma55 leng21 (蜻蜓)
磨椤蛛子 mo55 leng21 zhu21.zi(蜘蛛)
虼蚤 ge214 zao21 (跳蚤)
麻豆蝇 ma55 dou21 ying53 (年虻)
地爬子 di21 pa55.zi(鼹鼠)
地排子 di51 pai21.zi
米羊 mi214 yang21 (蚂蚁)
拉牯 la55 gou21(蝼蛄)
黄鼠狼子 huang55 shu21 lang55.zi(黄鼬)
尾巴 yi214 ba21
蚂皮 ma214 pi21 (水蛭)
蛤蟆蝌带儿 he55 ma21 ke214 dair21 (蝌蚪)
长虫 chang55 chong21 (蛇)
长长 chang55 chang21
蝎百虎子 xie21 bai55 hu21.zi (壁虎)
蚂勺子 ma21 shao55.zi (蜥蜴)
土车儿 tu214 cher21 (蟋蟀)
曲曲儿 qu214 qur21
刀螂 dao21 lao21 (螳螂)
老蛸 lao21 sao53 (蝉)
老蛸狗儿 lao214 sao53 gour55 (蝉蛹)
蝈蝈 guai21.guai
花大姐 hua21 da51 jia21 (瓢虫)
衣食住行类(附家具用品)
衣裳 yi21 shang21
袄 ?ao55
裤子 ku21.zi
裤叉子 ku21 ca214.zi
布衫子 bu51 san21.zi
褂子 gua51.zi
扣子 kou51.zi
布袋儿 bu51 dair21 (衣服兜儿)
口袋儿 kou214 dair21
兜儿 dour214
袜子 wa51.zi
鞋xiai53
早晨饭 zao214 qin21 fan21 (早饭)
晌午饭 shang214 wu21 fan21 (午饭)
后晌饭 hong51 hang21 fan21 (晚饭)
粘粥 nian55 zhou21 (玉米面粥)
饼子 bing214.zi (玉米面馍)
馍馍 me55 me21 (麦子面馒头)
饺子 jiao214.zi
扁食 bian214 shi21
香油果子 xiang214 you53 guo214.zi
签子馍馍 qian21.zi me55 me21 (插在竹签上蒸制的馒头)
火烧 huo214 shao21 (烙制的薄园形夹馅饼)
油香 you55 xiang21 (油炸发面饼)
酵子 jiao51.zi
老面 lao214 mian21
接头儿 jie21.tour
荤菜 hun214 cai21 (肉菜)
素菜 su21 cai21
香油 xiang214 you53 (芝麻油)
果子油 guo214.zi you53 (花生油)
麻汁 ma55 zhi21 (芝麻酱)
大料 da214 liao21(八角)
荤香 hun55 xiang21(茴香)
丝闹 si21.nao (饭菜发霉变臭)
宅子 zai55.zi
角门子 jiao21 men55.zi
影门墙 ying214 men21 qiang53 (影壁)
影背墙 ying214 bei21 qiang53
房子 fang55.zi
北屋 bei214 wu21
堂屋 tang55 wu21
耳屋子 er214 wu21.zi (附接在北屋两头的单间小屋)
里间墙 li214 jian21 qiang53 (隔开房间的墙)
灶火头 zao51 huo21 tou53 (锅灶)
炕 kang21
烟筒 yan21.tong
坚脚 jian214 jiao21 (房基)
虚棚 xu21.peng (纸糊的天棚)
顶棚 ding214 peng21
门柑儿 men51 pianr55 (门坎)
窗户扇子 chuang21 hu21 shan51.zi
茅子 mao55.zi (厕所)
头牯栏 tou55 gu21 lan53 (牲口圈)
铺盖 pu214 gai21 (被褥之类)
头枕 dou51 zhen21 (枕头)
杌子 wu51.zi (矮小的板凳)
八仙桌子 ba55 xian21 zhuo214.zi
抽头 chou21.tou (抽屉)
风箱 feng21.xian
鏊子 ?ao51.zi (平底锅)
酒嗉子 jiu214 su51.zi
烟卷儿 yan214 juanr55 (香烟)
家什儿 jia214 sir21 (泛指用具)
车子 che21.zi (自行车)
动作行为类
串门儿 chan21 menr53
眨咕眼儿 za214.gu yanr55(眨眼)
叽咕眼儿 ji214.gu yanr55
瓦咕眼 wa214.gu yan55 (眼珠用力转动,表示轻蔑)
牙强 ya55 jiang21 (固执己见,明知不对也要强辩)
胡扯 hu53 che55 (胡说)
耍嘴子 shua51 zui214.zi (好说空话)
没的有儿 mu55 di21 your55 (不堪信用的人)
叨嗓 dao214 sang21 (“吃”的贬义)
叨 dao55
倒背着手儿 dao21 bei21.zhao shour55 (两手交叉在背后)
熊人 xong53 ren53 (训斥人;骂人坏)
挨熊 ?ai53 xong51 (受训斥)
糊弄人 hu53 long21 ren53 (骗人)
哦哑 wo21.ya(吵嚷、喊叫声语意不明)
掰 bei214
摁 ?en21
股抵 gu55 di21 (蹲)
合么着 he55 ma21.zhao (估计、猜测)
许估 xu55 gu21 (估计、意料)
意向 yi21.xiang (猜疑)
掂量 dian21.liang(估算)
搁耳 ge51 er55 (注意)
白话 bai55 hua21 (众人前揭别人短处;话多并带手势)
扬暴 yang55 bao21
褒贬 bao21.bian (说长道短)
作践 zuo214 jian21 (贬低,糟踏)
糟践 zao214 jian21
包瘫 bao21.tan (缺陷)
红眼 hong53 yan55 (羡慕而欲贪占)
眼红 yan214 hong51
笑话 xiao51 hua21 (拿人短处取笑)
笑话儿 xiao51 huar21 (令人发笑的话)
风俗类
说媒 shuo21 mei53(当“红娘”)
小见面儿 xiao55 jian214 mianr21 (男女双方为定婚而进行的第一次见面)
大见面儿 da21 jian214 mianr21 (定婚时男女双方的见面,礼品较多,场面较大)
出门子 chu21 men55.zi (出嫁)
出门儿 chu214 menr53 (出嫁;外出)
娶媳妇儿 qu55 xi21 fenr21 (娶妻)
占怀 zhan21 huai53 (怀孕)
做十二 zuo21 shi55 er21 (庆贺小儿生下的第十二天)
做生日 zou214 sheng21.ri (庆贺小儿生下一周年;为老年人祝寿)
散了 san51.lia (已退婚或离婚;事情不再继续)
老人了 lao214 ren55.lia (老人病故)
上坟 shang21 fen53 (到坟地祭祀)
客 qie214(客人)
贵客 gui21qie214 (高贵的客人,一般指新女婿)
得济 dei55 ji21 (得到儿女的孝敬)
上贡 shang214 gong21 (给上司送礼)
上供 shang214 gong21 (为祭奠死者摆设供品)
拜年 bai21 nian53
赶集 gan214 ji53 (聚集到集市买卖)
赶会 gan55 hui21 (天数较多的赶集并有文化娱乐活动)
放爆仗 fang21 bao51 zhang21 (点燃爆竹)
点两响 dian214 liang51 xiang55 (点燃“二踢脚”)
变玩戏法儿 bian21 wan55 xi21 far214 (变魔术)
拉胡儿胡儿 la53 hur55 hur21 (拉二胡)
藏拉摸儿 cang55 la21 mor214 (捉迷藏)
逮挂拉鸡儿 dai55 gua55.la jir214 (做老鹰捉小鸡的游戏)
扎猛子 za214 meng214.zi (潜水泳)
嬉蹬 xi55 deng21 (小孩向长辈反复表示欲望而撒娇)